“Membongkar karya hebat Al-Ghazali
Oleh KHAIRUSY SYAKIRIN HAS-YUN HASHIM
Utusan Malaysia
15-12-2008
SIAPA yang tidak pernah mendengar nama Al-Ghazali, tokoh terkenal bukan sahaja di negara-negara Islam, malah melangkaui zaman dan sempadan. Ilmu-ilmu yang beliau tinggalkan begitu banyak manfaatnya kepada tamadun manusia. Sehinggakan beliau disifatkan oleh para sarjana sebagai the greatest theologian of the age.
Al-Ghazali dilahirkan pada tahun 450H bersamaan 1058 M di Tabaran, iaitu sebuah kota di daerah Tus, yang terletak di negeri Khurasan. Ayahnya seorang penenun bulu binatang untuk dibuat pakaian. Al-Ghazali suka mengembara, yang telah membawa beliau hampir ke pelosok negeri-negeri Islam untuk mencari ilmu. Pencariannya itu menemukan beliau dengan beberapa orang guru yang kemudiannya berperanan besar membentuk sifat keilmuan beliau.
Riwayat hidup Al-Ghazali telah ditulis sendiri menerusi catatan semi-biografi, yang ditulisnya di dalam Al-Munqidh min al-Dalal (Penyelamat Daripada Kesesatan).
Mungkin ramai di antara kita mengenali Al-Ghazali dengan karya besarnya, Ihya' Ulum al-Din (Penghidupan Ilmu Agama), namun sebenarnya lebih dari itu, terdapat beberapa lagi karya beliau yang perlu dikaji dan dibaca.
Ketokohan Al-Ghazali dalam Bidang Logik, karya Dr. Mohd. Fauzi Hamat (terbitan Penerbit Universiti Malaya) membicarakan karya-karya Al-Ghazali ini, terutamanya di dalam membicarakan ilmu logik. Al-Ghazali terkenal sebagai seorang tokoh ilmuwan yang terlibat secara langsung dengan pemikiran Islam seperti falsafah, logik, Ilm al-Kalam, Usul al-Fiqh dan al-Tasawwuf.
Menerusi buku ini, disenaraikan beberapa buah karya Al-Ghazali. Karya pertama al-Ghazali ialah Al-Mankhul min cIlm al-Usul (Tapisan Ilmu Perundangan Islam). Menurut Mohd. Fauzi, kitab ini ditulis Al-Ghazali ketika gurunya masih hidup, al-Juwayni yang banyak mencorak pemikiran al-Ghazali.
Semasa Al-Ghazali berkhidmat di Madrasah al-Nizamiyyah, beliau menghasilkan kitab-kitab Maqasid al-Falasifah, Tahafut al-Falasifah, Al-Munqidh min al-Dalal dan Micyar al-cIlm.
Kitab-kitab Micyar al-cIlm fi al-Mantiq, Mihak al-Nazar dan Al-Qistas al-Mustaqim pula ditulis Al-Ghazali untuk menjelaskan ilmu logik, yang menurut Mohd. Fauzi sebagai suatu disiplin ilmu yang berupa alat piawai bagi pemikiran manusia.
Di dalam membicarakan Logik sebagai suatu disiplin ilmu, Al-Ghazali memulakan kembara ilmunya dengan menulis tentang ilmu Falsafah, yang diperolehinya daripada tinggalan tamadun Greek, dengan menjadikan Aristotle sebagai modelnya. Kitab Maqasid al-Falasifah merupakan kitab pertama beliau membicarakan mengenai falsafah. Yang menariknya mengenai kitab ini, Al-Ghazali tidak mengkritik falsafah, sebaliknya cuba merungkai ilmu-ilmu yang terdapat di dalam falsafah seperti Logik, Metafizik dan Fizik.
Seterusnya, selesai menulis Maqasid, Al-Ghazali menulis Tahafut al-Falasifah, iaitu 'sebuah kitab yang menjelaskan asas-asas pemikiran falsafah yang ditafsirkannya sebagai bercanggah dengan ajaran Islam' (Mohd. Fauzi). Menerusi Tahafut, menurut Mohd. Fauzi lagi, terlihat kecenderungan Al-Ghazali secara serius memperbaiki pemikiran ahli-ahli falsafah yang kebanyakannya menurut Al-Ghazali menundukkan persoalan luar tabii yang di luar kemampuan akal manusia untuk memikirkannya.
Buku Ketokohan Al-Ghazali dalam Bidang Logik ini biarpun agak nipis (160 muka surat) berbanding dengan kehebatan karya-karya Al-Ghazali, namun ia cukup berperanan mendidik masyarakat membaca untuk lebih teruja mencari karya-karya Al-Ghazali yang sehingga kini masih lagi relevan.”
khairusy wrote this review Monday, April 20 2009.
(
reply |
permalink )
